دستیار هوش مصنوعی برنامه‌ای است که می‌توانید با آن گفتگو کنید. همانند گفتگو با یک انسان: سؤالتان را می‌نویسید یا کاری می‌خواهید و جواب را به فارسی یا هر زبان دیگر می‌گیرید. متن را خلاصه یا ترجمه می‌کند، نامه می‌نویسد، یک مفهوم را ساده توضیح می‌دهد، کد می‌نویسد و برای کارهایتان ایده می‌دهد. شکل کارشان شبیه هم است، ولی هر کدام یک سری از ویژگی‌ها را در خود دارد: یکی به حساب گوگل وصل است، یکی منبع جوابش را نشان می‌دهد، یکی با فایل‌ها راحت‌تر کار می‌کند. در این مقاله دوازده مورد از آن‌ها را معرفی می‌کنیم و همه‌شان پلن رایگان دارند. ترتیب این فهرست، رتبه‌بندی نیست. دسترسی به این سرویس‌ها از هر کشور و با هر اینترنتی یکسان نیست و ممکن است بعضی از آن‌ها در جایی که شما هستید باز نشوند؛ در این صورت سراغ بعدی بروید.
چهار نام آشنا
ChatGPT برای کارهای روزمره
ChatGPT (در تب تازه باز می‌شود) را شرکت OpenAI ساخته و از همه شناخته‌شده‌تر است. نوشتن و ویرایش متن، ترجمه، توضیح درس و کدنویسی از کارهای همیشگی‌اش است و می‌شود با آن حرف زد، عکس ساخت و فایل فرستاد. در نسخه‌ی رایگان گفتگوی متنی سقف پیام ندارد، ولی ساخت عکس و فرستادن فایل محدود است. شرکت سازنده عدد دقیق این سقف‌ها را نمی‌گوید و قاعده‌هایشان هم بارها عوض شده.
Gemini وقتی حساب گوگل دارید
Gemini (در تب تازه باز می‌شود) دستیار گوگل است و با همان حساب گوگل وارد می‌شوید. نسخه‌ی رایگان گفتگوی صوتی، ساخت و ویرایش عکس و «پژوهش عمیق» را دارد؛ پژوهش عمیق یعنی گزارشی مفصل که از گشتن در منابع وب ساخته می‌شود. سهم رایگان به حجم کاری که می‌خواهید بستگی دارد، هر پنج ساعت ریسِت می‌شود و یک سقف هفتگی هم دارد. کار کردن داخل جیمیل و گوگل داکس جزو اشتراک‌های پولی است.
Claude برای متن و فایل
Claude (در تب تازه باز می‌شود) را شرکت Anthropic ساخته. از کارهای اصلی‌اش نوشتن، ویرایش و تحلیل است و فایل‌های ورد، پی‌دی‌اف، اکسل و پاورپوینت را می‌خواند. خودش هم می‌تواند سند، جدول و اسلاید بسازد. پلن رایگان روی وب، کامپیوتر و گوشی کار می‌کند و جست‌وجوی وب و حافظه‌ی بین گفتگوها را هم دارد، ولی سقف پیام دارد و وقتی به آن برسید باید صبر کنید تا ریسِت شود.
Copilot دستیار مایکروسافت
Copilot (در تب تازه باز می‌شود) به شرطی رایگان است که با حساب مایکروسافت وارد شوید. جوابش را با جست‌وجو در وب می‌دهد، متن می‌نویسد و عکس می‌سازد، و جز سایت، برنامه‌ی ویندوز، مک و گوشی هم دارد. بعضی قابلیت‌ها سقف استفاده دارند. برای استفاده از آن داخل ورد و اکسل اشتراک Microsoft 365 لازم است.
چهار گزینه‌ی دیگر
- Perplexity (در تب تازه باز می‌شود) بیشتر به موتور جست‌وجو می‌ماند تا چت: سؤالتان را در وب می‌گردد و جوابی می‌نویسد که کنار جمله‌هایش شماره‌ی منبع هست، پس خودتان می‌توانید راست‌آزمایی کنید. جست‌وجوی ساده رایگان است، ولی جست‌وجوی پیشرفته‌اش در پلن رایگان سقف روزانه دارد.
- Mistral (در تب تازه باز می‌شود) از یک شرکت فرانسوی است. دستیارش تا چندی پیش Le Chat نام داشت و حالا Vibe نامیده می‌شود، با همان آدرس. پلن رایگان برای جواب سریع، جست‌وجوی وب و کارهای ساده است.
- Grok (در تب تازه باز می‌شود) را شرکت xAI ساخته و داخل شبکه‌ی X (توییتر سابق) هم در دسترس است. نسخه‌ی رایگان محدود است؛ با اشتراک سقف بالاتر و مدل‌های قوی‌تر می‌گیرید.
- Meta AI (در تب تازه باز می‌شود) از شرکت متاست و جز سایت خودش، داخل واتس‌اپ، اینستاگرام، فیس‌بوک و مسنجر هم هست. گفتگو، جست‌وجوی وب و ساخت عکس رایگان است، اما بعضی قابلیت‌هایش فقط در چند کشور و چند زبان فعال است.
چهار دستیار از چین
این چهار دستیار را شرکت‌های چینی ساخته‌اند. پیش از نوشتن چیزی که حریم خصوصی دارد، سیاست حریم خصوصی همان سرویس را بخوانید. مثلاً سیاست حریم خصوصی (در تب تازه باز می‌شود) DeepSeek می‌گوید اطلاعات کاربران را در چین ذخیره می‌کند.
- DeepSeek (در تب تازه باز می‌شود) دو حالت ویژه دارد: DeepThink که پیش از جواب دادن بیشتر فکر می‌کند، و جست‌وجوی هوشمند در وب. هم سایت دارد هم برنامه‌ی گوشی.
- Qwen (در تب تازه باز می‌شود) را علی‌بابا ساخته. روی وب و گوشی کار می‌کند و می‌تواند در وب بگردد، عکس بسازد و فایل بخواند.
- Kimi (در تب تازه باز می‌شود) محصول شرکت Moonshot AI است. در منوی خودش پژوهش عمیق، ساخت اسلاید و کار با سند دیده می‌شود.
- Z.ai (در تب تازه باز می‌شود) دستیار شرکت Zhipu AI است و با مدل‌های GLM کار می‌کند. گفتگو، ساخت اسلاید و کدنویسی از کارهایش است. پلن رایگان دارد و برای استفاده‌ی سنگین‌تر اشتراک هم می‌فروشد.
چطور بهتر بپرسیم
جواب به اندازه‌ی سؤال خوب می‌شود. چند عادت ساده کمک می‌کند:
- بگویید که هستید و جواب را برای چه می‌خواهید. «برای دانش‌آموز کلاس نهم توضیح بده» با «توضیح بده» دو جواب کاملاً متفاوت می‌دهد.
- متنی را که می‌خواهید رویش کار کند خودتان در پیام بگذارید و فرض نکنید گفتگوی قبلی را به یاد دارد.
- شکل جواب را هم بخواهید: فهرست، جدول، یک پاراگراف کوتاه یا یک ایمیل رسمی.
- اگر جواب خوب نبود، گفتگو را از اول شروع نکنید؛ بگویید چه چیزش غلط است تا همان را اصلاح کند.
به چه چیزی اعتماد نکنیم
دستیارها گاهی حرف غلط را با اطمینان کامل می‌گویند. اسم، تاریخ، عدد، شماره‌ی ماده‌ی قانون، مقدار دارو و آدرس سایت را حتماً جای دیگری هم ببینید؛ لینکی که می‌دهند ممکن است اصلاً وجود نداشته باشد.
چیزی را که نمی‌خواهید دیگران ببینند در گفتگو ننویسید: رمز عبور، شماره‌ی کارت، کد ملی، قرارداد یا مدرک شخصی. گفتگوها روی سرور شرکت سازنده می‌ماند و هر شرکت درباره‌ی نگه داشتن و استفاده از آن‌ها قاعده‌ی خودش را دارد؛ در تنظیمات سرویس دنبال گزینه‌ی ذخیره‌ی گفتگوها بگردید.
جواب دستیار را که در ورد یا پیام‌رسان می‌چسبانید، گاهی «ی» و «ک» عربی یا فاصله‌ی اضافه دارد. اصلاح متن فارسی افزارگاه این‌ها و نیم‌فاصله‌ها را یکجا درست می‌کند.
